Gezond en gevarieerd eten

Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om gezond en gevarieerd te eten. ‘Eten voor twee’ is niet nodig, maar lijnen tijdens de zwangerschap is niet verstandig. Verse groenten en fruit zijn belangrijke leveranciers van vitaminen, mineralen en vezels. Aardappelen, (volkoren)brood, rijst en pasta zijn belangrijke energiebronnen. Melk, kaas, eieren, vlees, kip en vis zijn belangrijk voor de calcium- en eiwitbehoeften van het groeiende kind en de moeder zelf. Halvarine, boter, margarine en vette vis voorzien in de behoefte aan vitamine A en D. Wees zuinig met vet en suiker. Snoep niet overmatig.

Foliumzuur & Vitamine D

Aan vrouwen die zwanger willen worden wordt geadviseerd om foliumzuur te gebruiken. Dit vermindert de kans op een kindje met een open rug. Dagelijks 1 tablet van 0,5 mg is voldoende. De foliumzuurtabletten zijn zonder recept verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Wanneer je een vitaminepreparaat voor zwangeren slikt, zit er vaak al foliumzuur in. En wist je dat aardbeien ook veel foliumzuur bevatten? Ook voor de zwangere vrouw zelf is foliumzuur gezond. Het bevordert de ijzeropname, dus het is goed om de gehele zwangerschap folimzuur te blijven gebruiken.

Soms wordt zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven geadviseerd om extra vitamine D (5 microgram per dag) te gebruiken. Dit is een vooralsnog niet goed onderbouwd advies. Voor vrouwen die regelmatig buiten komen is het door de Gezondheidsraad niet aanbevolen vitamine D te gebruiken.

Toxoplasmose

Eet geen rauw vlees (bv rosbief, fricandeau, tartaar, filet américain of ossenworst). Was rauwe groenten en fruit goed. In rauw vlees en in ongewassen groenten/fruit komt soms een parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken. Besmetting tijdens de zwangerschap kan gevolgen hebben voor het kind.

Listeria

Eet geen producten die van rauwe melk zijn gemaakt. Deze kunnen de Listeria bacterie bevatten. Gezonde volwassenen worden hier zelden ziek van, maar een ongeboren baby is er wel gevoelig voor. In Nederland staat op de verpakking vermeld, of er gebruik is gemaakt van rauwe melk (au lait cru). In het buitenland is dit niet altijd het geval. Listeria kan ook groeien in andere rauwe producten, zoals rauwe groente, kip, vis en vlees die lang in de koelkast bewaard worden. Listeria is niet bestand tegen verhitting door koken of bakken. Eet dus bij voorkeur voedsel dat vers of vers bereid is, en bewaar dit zo kort mogelijk in de koelkast. De Listeria bacterie kan ook groeien in bijvoorbeeld vaatdoekjes die meerdere dagen gebruikt worden. Was die bij voorkeur elke dag op hoge temperatuur.

Vitamine A

In orgaanvlees zit veel vitamine A. Wil je orgaanvlees of producten die van orgaanvlees (leverpastei, kippenlevertjes o.i.d) zijn gemaakt eten tijdens de zwangerschap, doe dat dan niet dagelijks. Teveel vitamine A kan schadelijke gevolgen hebben voor het ongeboren kind.

Vocht

Drink minimaal 1.5 tot 2 liter vocht per dag.

Vitaminepreparaten

Vitaminepreparaten hebben geen extra gezondheidswaarde. Ze zijn niet noodzakelijk, als je gezond en gevarieerd eet. (Uitgezonderd foliumzuur)Indien je toch een vitaminepreparaat wilt gebruiken, bijvoorbeeld omdat het niet lukt om gezond en gevarieerd te eten, gebruik dan een preparaat speciaal voor zwangeren.

Roken

Roken in de zwangerschap brengt duidelijke risico’s met zich mee. Zelf roken, maar ook veelvuldig verblijf in een rokerige omgeving, kan een nadelige invloed op de zwangerschap hebben. In sigaretten zitten schadelijke stoffen, die zorgen voor een verminderde doorbloeding van de placenta (moederkoek) met als gevolg een verminderde zuurstoftoevoer naar het kind. Het advies aan ouders luidt dan ook: stop met roken en vermijd rokerige ruimten zoveel mogelijk. Ophouden is voor velen moeilijk. Op de website www.stivoro.nl kun je meer informatie vinden over stoppen met roken in de zwangerschap.

Alcohol

Gebruik van alcohol tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Uit onderzoek blijkt, dat hoe meer alcoholische consumpties je nuttigt per dag, hoe ernstiger de effecten zijn. Uit deze onderzoeken komt niet naar voren, wat het precieze effect is van sporadisch alcoholgebruik in de zwangerschap. De gezondheidsraad adviseert daarom aan vrouwen, die zwanger willen worden, zwanger zijn, of borstvoeding geven, geen alcoholhoudende dranken te drinken.

Drugs

Gebruik van harddrugs (amfetaminen, XTC, heroïne en cocaïne) in de zwangerschap wordt ten zeerste afgeraden. Ook softdrugs worden in de zwangerschap ontraden, mede omdat ze tegelijk met tabak gebruikt worden.

Medicijnen

Gebruik je medicijnen, geef dan vroegtijdig aan bij de huisarts of specialist dat je zwanger wilt worden of zwanger bent. Sommige stoffen hebben al vroeg in de zwangerschap invloed op de ontwikkeling van je kind. Bij pijnklachten kun je zonder gevaar paracetamol (zonder cafeïne en codeïne) gebruiken. Maximaal 6 per dag. Als de tandarts tijdens de behandeling locale verdoving wil toedienen bestaat hier tijdens de zwangerschap geen bezwaar tegen. Informeer hem/haar wel over je zwangerschap. Laat het ons ook weten wanneer u medicijnen gebruikt.

Tuinieren/kattenbak verschonen

Bij het werken in de tuin en het verschonen van de kattenbak is het belangrijk handschoenen te dragen en je handen nadien goed te wassen. In uitwerpselen van (vooral jonge) katten komt soms een parasiet voor, die toxoplasmose kan veroorzaken.

Sporten

Pas bij sporten je tempo aan. Zwemmen, fietsen en fitness zijn sporten die je heel goed tot het einde van de zwangerschap kunt beoefenen. Sporten waarbij je gemakkelijk met andere mensen botst of kunt vallen, zijn minder verstandig. Voor al deze dingen geldt: doe wat je altijd deed, maar verminder of stop wanneer je merkt dat het klachten geeft of wanneer het je meer vermoeit dan normaal. Zorg dat je voldoende vocht binnen krijgt.

Schadelijke stoffen en straling

Wees voorzichtig met chemische middelen zoals ongediertebestrijders, verf op terpentinebasis etc. Gebruik van een verf op waterbasis kan geen kwaad; ventileer de ruimte wel goed tijdens het gebruik. Van haarverf zijn tot nu toe geen schadelijke effecten bekend. Voor de zekerheid kun je beter geen soorten gebruiken waar loodhoudende oplosmiddelen in zitten. Is een röntgenonderzoek tijdens de zwangerschap noodzakelijk, vermeld dan duidelijk dat je zwanger bent. Soms kan het onderzoek uitgesteld worden tot na de bevalling. Vaak kan de baarmoeder afgeschermd worden. Het kind wordt dan aan zo min mogelijk straling blootgesteld.

Seksualiteit

Er is geen bezwaar tegen het hebben van gemeenschap of een orgasme tijdens de zwangerschap. Alleen bij bloedverlies of vruchtwaterverlies wordt het afgeraden om gemeenschap te hebben. De beleving van seksualiteit kan tijdens de zwangerschap anders zijn. Ook is het mogelijk dat de vagina tijdens zwangerschap en borstvoedingsperiode droger aanvoelt, glijmiddel is soms wenselijk.

Sauna en zonnen

Vermijd sauna en zonnebank in de eerste drie maanden. Het is onbekend of deze hoge temperaturen schadelijke effecten veroorzaken. Ga je daarna zonnen of in een sauna, drink voldoende, smeer je goed in met een zonnecrème en zorg regelmatig voor afkoeling.

Cafeïne

Een grote hoeveelheid cafeïne (meer dan 4 koppen koffie per dag) kan schadelijk zijn voor het kindje. Drink daarom niet teveel koffie of drink cafeïnevrije koffie. Cafeïne zit overigens ook in cola, thee en energiedranken als ‘Red Bull’.